Het stationsgebouw van Enschede is in 1950 ontworpen door de toenmalige Spoorbouwmeester H.G.J. Schelling en behoort tot de naoorlogse stations die hij realiseerde binnen zijn kenmerkende systeemarchitectuur. Samen met de stations van Hengelo en Zutphen vormt het station van Enschede een representatief voorbeeld én een hoogtepunt van deze ontwerpbenadering. Kenmerkend voor deze systeemarchitectuur zijn gebouwen die zijn ontworpen op een regelmatig grid en zijn opgebouwd uit prefab-betonelementen, waarin classicistische stijlelementen een belangrijke rol spelen.
Als gevolg van deze ingrepen is de ruimtelijke relatie tussen het stationsgebouw en het stationsplein grotendeels verloren gegaan. Het gebouw keert zich als een gesloten massa af van het plein, een effect dat wordt versterkt door het fietspad dat direct langs de gevel loopt. De toegang tot de fietsenstalling, onder de nieuwe trap aan de zuidgevel, is veranderd in een donkere en onoverzichtelijke plek, met negatieve gevolgen voor sociale veiligheid en gebruikskwaliteit.
Door de verplaatsing van de hoofdentree naar de zuidgevel en de gewijzigde interne routing is de oorspronkelijke entree aan de oostgevel gedegradeerd tot zijentree. Dit wordt versterkt doordat delen van de gevelramen aan deze zijde zijn afgeplakt en de oorspronkelijke doorloop naar het terras aan de zuidzijde is verdwenen. De oorspronkelijke entree, die bestond uit drie afzonderlijke toegangen als herkenbaar architectonisch accent, is vervangen door één brede toegang met standaard rode schuifdeuren.
Ruland Architecten heeft een herstelplan ontwikkeld dat zorgvuldig recht doet aan zowel het oorspronkelijke ontwerp van Schelling als aan de huidige gebruiksfunctie van het gebouw. In dit plan wordt een deel van de eerdere ingrepen teruggedraaid. De ruimte onder de huidige toegangstrap aan de zuidgevel wordt ingericht als een nieuwe, goed verlichte en overzichtelijke toegang tot de fietsenstalling. Door het verkleinen van de winkelruimte en het verwijderen van de wachtruimte kan het oorspronkelijke terras aan de zuidzijde worden hersteld, waarmee ook de relatie tussen het stationsgebouw en het plein wordt hersteld.
Met het herstelplan wordt niet alleen het oorspronkelijke karakter van het monumentale stationsgebouw teruggebracht, maar worden ook de functionaliteit en de beleving voor reizigers aanzienlijk verbeterd, zonder concessies te doen aan de erfgoedwaarden. Het ontwerp laat zien hoe architectuurhistorische kwaliteit en hedendaagse gebruikersbehoeften samen kunnen komen in een duurzame en toekomstbestendige herontwikkeling.
| Locatie | Enschede |
| Metrage | 3.600 m2 bvo |
| Jaar | 2018 |
| Status | Schetsontwerp, deels uitgevoerd |
| Architect | Ruland Architecten, Amsterdam |
| Opdrachtgever | NS |
| Afbeeldingen | Ruland Architecten, Het Utrechts Archief |